Ushbu maqolada Surxon vohasining o‘ziga xos madaniy-ma’naviy merosi, xususan, Sherobod dostonchilik maktabi va hududda teatr san’atining shakllanish tarixi tahlil etiladi. Tadqiqotda sho‘ro mustabid tuzumi davridagi mafkuraviy tazyiqlar, “Alpomish” dostoniga qo‘yilgan taqiqlar va milliy o‘zlikni saqlab qolish yo‘lidagi kurashlar arxiv ma’lumotlari asosida yoritilgan. Shuningdek, mustaqillik yillarida baxshichilik san’atining qayta tiklanishi va Termiz shahrida o‘tkazilayotgan Xalqaro baxshichilik festivalining milliy qadriyatlarni asrashdagi ahamiyati ochib beriladi.

Ушбу мақолада оммавий ахборот воситаларининг ахборот манбалари билан ишлаш технологиялари назарий ва амалий жиҳатдан тадқиқ этилган. Тадқиқотда хорижий ва миллий олимларнинг концептуал ёндашувлари таҳлил қилиниб, мавжуд методларининг маҳаллий амалиётдаги қўлланилиши ўрганилган. Журналистлар иштирокидаги сўровнома ва «Янги Ўзбекистон», «Ҳуррият» газеталари контент-таҳлили эмпирик база вазифасини ўтайди. Натижалар журналистларнинг катта қисми асосий манба сифатида интернет ва ижтимоий тармоқларни афзал кўришини кўрсатди. Ахборот верификацияси, гиперҳавола маданияти ва манба ишончлилигини таъминлаш бўйича амалий таклифлар илгари сурилган.

Mazkur maqolada iqtisodiy protsessual huquqning bozor iqtisodiyoti sharoitidagi ahamiyati, iqtisodiy nizolarni samarali hal etishdagi o‘rni hamda O‘zbekistonda ushbu sohani takomillashtirish masalalari tahlil qilinadi. Sud-huquq tizimidagi mavjud muammolar, jumladan normativ-huquqiy bo‘shliqlar, sud amaliyotidagi nomuvofiqliklar va raqamlashtirish darajasining yetarli emasligi yoritilgan. Shuningdek, elektron sudlovni rivojlantirish, mediatsiya institutini kengaytirish va sud qarorlarini ijro etish samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.

Мақолада вояга етмаганларнинг жиноят процессидаги процессуал ҳуқуқларини таъминлашга оид халқаро стандартлар ҳамда миллий қонунчиликнинг қиёсий таҳлили амалга оширилган. БМТ ҳужжатлари, Европа Иттифоқи директиваси 2016/800, Европа инсон ҳуқуқлари суди амалиёти, Германия, Буюк Британия, Россия ва МДҲ давлатлари тажрибаси асосида турли концептуал моделлар — формал-норматив, патерналистик ва функционал (child-friendly justice) ёндашувлар ўрганилган. Таҳлил натижасида халқаро стандартларда вояга етмаган фақат ҳимоя объекти эмас, балки фаол процессуал субъект сифатида қаралиши, унинг фикри ва психологик ҳолати қарор қабул қилишда реал аҳамият касб этиши лозимлиги асослаб берилган. Миллий қонунчиликда эса ҳуқуқларнинг декларатив характерга эгалиги, функционал механизмлар етарлича шаклланмагани қайд этилган. Мақолада халқаро стандартларни механик кўчириш эмас, балки босқичма-босқич ва мазмунан мослаштирган ҳолда имплементация қилиш зарурлиги илмий жиҳатдан асосланади.

Mazkur maqolada yurtimizda so‘nggi 5 yil davomida sodir bo‘lgan yo‘l transport hodisalari o‘rganilib, ularning oldini olish bo‘yicha so‘rovnomalar o‘tkazilgan, o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalari tahlil etilib, idoralararo hamkorlikni samarali tashkil etish orqali insonlar bilan bog‘liq yo‘l transport hodisalarining oldini olish, bu boradagi qonunchiligimizda mavjud bo‘shliqlarni to‘ldirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyaalr ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada bugungi kunda dunyoda kechayotgan murakkab geosiyosiy jarayonlar va ma’naviy tahdidlar sharoitida harbiy xizmatchilarning ruhiy-ma’naviy qiyofasini shakllantirish masalalari tahlil qilinadi. Muallif yosh harbiy xizmatchilarga qo‘yilayotgan zamonaviy talablarni o‘rganib, ularning mafkuraviy immunitetini mustahkamlash va vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning ilmiy-amaliy asoslarini yoritib beradi.

Mazkur maqolada tibbiyot sohasidagi jinoyatlarni tergov qilishda kriminalistik versiyalarni ilgari surish va tekshirish metodikasi tahlil qilingan. Tadqiqotda tibbiy jinoyatlarning o‘ziga xos xususiyatlari, sud-tibbiy ekspertizaning ahamiyati hamda maxsus bilimlardan foydalanish masalalari yoritilgan. Shuningdek, kriminalistik versiyalarni tekshirishning bosqichma-bosqich algoritmi taklif etilib, tergov samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada ijtimoiy-siyosiy transformatsiya jarayonlari kechayotgan mamlakatlarda jamoatchilik fikrining shakllanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Transformatsiya davrida eski institutlar va qadriyatlar oʻz kuchini yoʻqotadi, yangilari hali toʻliq shakllanmagan boʻladi. Aynan shu oʻtish davri jamoatchilik fikriga beqarorlik, qutblanish va ishonchsizlik kabi xususiyatlarni beradi. Tadqiqotda 2022–2025 yillar davomida Oʻzbekistonning 6 ta hududida (Toshkent shahri, Toshkent, Samarqand, Fargʻona, Qashqadaryo va Qoraqalpogʻiston) oʻtkazilgan sotsiologik soʻrovlar, fokus-guruhlar va ekspert intervyulari materiallaridan foydalanilgan. Respondentlar soni – 1850 kishi, tanlama hududiy, yosh va jins boʻyicha kvotali. Maqolada transformatsion davrga xos beshta asosiy xususiyat aniqlangan: fikrlarning qutblanishi, institutsional ishonchning pasayishi, axborotni tanqidiy baholash qobiliyatining zaiflashuvi, ommaviy ishtirok shakllariga moyillikning ortishi va siyosiy umid dinamikasining beqarorligi. Tadqiqot natijalari siyosiy jarayonlarni boshqaruvchi tuzilmalar va jamoatchilik bilan aloqalar boʻyicha mutaxassislar uchun amaliy ahamiyatga ega.

Maqolada XX asrning 80-yillari ikkinchi yarmida shoʻro hukumati tomonidan amalga oshirilgan “qayta qurish” islohotlari sharoitida din masalasiga yondashuvning evolyutsiyasi tahlil qilinadi. Mualllif Markaziy Osiyoda mahalliy islom an’analari bilan tashqaridan kirib kelgan radikal gʻoyalar oʻrtasidagi ziddiyatga e’tibor qaratadi. Tadqiqotda Fargʻona vodiysida shakllangan “mujaddidiy” va “ahli sunna” oqimlari, shuningdek, salafiya ta’siri ostida paydo boʻlgan yangi guruhlarning genezisi ochib beriladi.

Maqolada rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlarning aholini ijtimoiy himoya qilish sohasidagi tajribasi qiyosiy tahlil qilinib, mazkur tizimga murakkab ijtimoiy institut sifatida yondashiladi. Tadqiqotda Germaniyaning Bismark modeli (konservativ-korporativ), Shvesiyaning nordik (sotsial-demokratik) modeli, Janubiy Koreyaning “ishlab chiqaruvchi farovonlik” modeli va Xitoyning manzilli kambag‘allikka qarshi kurash tajribasi o‘rganilgan. G. Esping-Andersenning farovonlik rejimlari tipologiyasi, D. Nortning institutsional nazariyasi va A. Senning imkoniyatlar yondashuvi asosida ushbu modellarning O‘zbekiston ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish uchun ahamiyati ochib berilgan.

Мақолада одам савдосига қарши курашишнинг концептуал асослари ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва давлат ташкилотлари ўртасидаги ҳамкорлик механизмлари таҳлил қилинган. Давлат сиёсатининг “жабрланувчини марказга қўювчи ёндашув”га ўтиши, шунингдек, идоралараро интеграция жараёнидаги процессуал, бюрократик ва ташкилий муаммолар ёритиб берилган. Халқаро стандартлар асосида миллий йўналтириш механизмини такомиллаштиришнинг инновацион ва минтақавий моделлари ишлаб чиқилган.

Mazkur maqolada globallashuv sharoitida yoshlar ongiga ta’sir etayotgan ma’naviy xatarlar va ularning oldini olishda milliy qadriyatlarning roli tahlil qilinadi. Tadqiqotda “ma’naviy immunitet” tushunchasining falsafiy mohiyati, oila, mahalla va ta’lim tizimining yoshlar ijtimoiylashuvidagi o‘rni yoritilgan. Ijtimoiy tarmoqlar va “ommaviy madaniyat”ning salbiy oqibatlariga qarshi kurashishda milliy qadriyatlarni zamonaviy shakllarda targ‘ib etish mexanizmlari ilgari surilgan.

Mazkur ilmiy maqolada O‘zbekiston Respublikasining Qozog‘iston Respublikasi bilan siyosiy-diplomatik aloqalarining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va hozirgi holati tahlil qilinadi. Ikki davlat o‘rtasidagi strategik sheriklik, o‘zaro manfaatli hamkorlik, mintaqaviy xavfsizlik va integratsiya jarayonlaridagi o‘rni ilmiy asosda yoritiladi. Shuningdek, ikki tomonlama munosabatlarning asosiy yo‘nalishlari, jumladan siyosiy, iqtisodiy, transport-logistika va madaniy-gumanitar aloqalarning o‘ziga xos xususiyatlari ochib beriladi. Maqolada O‘zbekiston va Qozog‘iston o‘rtasidagi diplomatik munosabatlarning istiqbollari ham tahlil qilinadi.

Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida inson huquqlarini ta’minlash bilan bog‘liq huquqiy va axloqiy muammolar tahlil qilinadi. Xususan, algoritmik tarafkashlik, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish, javobgarlik masalalari hamda mehnat huquqlariga ta’sir kabi muhim jihatlar yoritiladi. Tadqiqot davomida sun’iy intellektning ijobiy imkoniyatlari bilan bir qatorda, uning inson huquqlariga potensial tahdidlari ham asoslab beriladi. Shuningdek, ushbu muammolarni bartaraf etish bo‘yicha huquqiy mexanizmlar va etik tamoyillarni takomillashtirish zarurligi ta’kidlanadi.

Ушбу илмий мақолада Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 182 ва 184-моддаларида назарда тутилган божхона тўғрисидаги қонунчиликни бузиш ҳамда солиқлар ёки йиғимларни тўлашдан бўйин товлаш жиноятларининг ўзаро нисбати таҳлил қилинган. Мазкур жиноятлар иқтисодиёт асосларига қарши қаратилган қилмишлар сифатида миллий қонунчиликда муҳим ўрин тутиши асослаб берилган. Амалдаги ҳуқуқий нормаларда “божхона божи” тушунчасининг аниқ ифодаланмаганлиги ҳуқуқни қўллаш амалиётида муаммолар келтириб чиқараётгани ёритилган. Ўзбекистон Республикасининг Солиқ, Божхона ва Жиноят кодекслари нормаларининг ўзаро мувофиқлиги илмий жиҳатдан баҳоланган. Божхона тўловларини тўлашдан бўйин товлашнинг турли усуллари ҳамда уларни квалификация қилишдаги зиддиятлар мисоллар орқали кўрсатилган.

Ushbu maqolada ruhiy barqarorlik tushunchasining mazmuni va mohiyati zamonaviy psixologiya nazariyalari asosida tahlil etiladi, hamda uni ijtimoiy ish sohasi bilan bevosita bog‘lab ko‘rib chiqiladi. Ruhiy barqarorlik insonning stress, travma va psixoijtimoiy qiyinchiliklarda ruhiy muvozanatni saqlash, salbiy ta’sirlarga qarshilik ko‘rsatish, moslashish va tez tiklanish qobiliyati sifatida talqin qilinadi. Uning asosiy tarkibiy qismlari emotsional regulyatsiya, kognitiv moslashuvchanlik, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va shaxsiy resurslar (optimizm, o‘z-o‘zini boshqarish)dan iborat.

Maqolada Ibn Sino merosida salomatlikning falsafiy-tibbiy konsepsiyasi inson borlig‘ining jismoniy, ruhiy va axloqiy jihatlarini birlashtiruvchi yaxlit tizim sifatida yoritiladi. Unda salomatlik Ibn Sino ta’limotida turmush tarzi, ovqatlanish, harakat, uyqu, ruhiy holat va tashqi muhit ta’siri orqali qo‘llab-quvvatlanadigan dinamik muvozanat sifatida talqin etilishi ko‘rsatib berilgan. Zamonaviy profilaktik tibbiyot tamoyillari bilan ko‘p jihatdan uyg‘unlashuvchi hayot uchun zarur bo‘lgan olti omil haqidagi ta’limotga alohida e’tibor qaratilgan. Xulosa qilinishicha, Ibn Sino g‘oyalari salomatlik madaniyati, me’yoriylik va insonning o‘z holati uchun shaxsiy mas’uliyatining falsafiy asosi sifatida bugungi kunda ham o‘z dolzarbligini saqlab qolmoqda.

Maqolada Markaziy Osiyoda shakllangan sunniy islomning eng muhim ratsionalistik yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan moturidiylikning falsafiy-intellektual salohiyati tadqiq etiladi. Tadqiqotda aql va vahiy munosabati, islom tafakkurining gumanistik jihatlari hamda hanafiy-moturidiy an’ananing mintaqada mo‘tadil diniy madaniyat shakllanishidagi o‘rni tahlil qilinadi. Abu Mansur al-Moturidiy ta’limoti va Taufiq Ibrohimning “Qur’oniy gumanizm” konsepsiyasi asosida islom sivilizatsiyasida ilm, tafakkur va ma’rifatning tutgan o‘rni yoritiladi. Shuningdek, maqolada moturidiylikning Markaziy Osiyodagi ma’rifiy an’analar, jadidchilik va modernizatsiya jarayonlari bilan tarixiy bog‘liqligi ko‘rsatib beriladi. Muallif ratsionalistik va gumanistik qadriyatlar tarixan ilm-fan, ta’lim va madaniy taraqqiyot rivojiga xizmat qilganini asoslaydi. Zamonaviy sharoitda esa moturidiy meros diniy ekstremizmga qarshi ma’rifiy va intellektual asos sifatida muhim ahamiyat kasb etishi ta’kidlanadi.

Ushbu maqolada O‘zbekistonda diniy ta’lim sohasida davlat siyosatining institutsional va tashkiliy asoslarini tahlil qilinadi. Unda diniy ta’lim tizimini tartibga soluvchi normativ-huquqiy baza, vakolatli davlat organlari faoliyati hamda ta’lim muassasalarining o‘rni yoritiladi. Shuningdek, diniy bag‘rikenglikni ta’minlash, ekstremizm va radikalizmga qarshi ma’rifiy yondashuvlarni rivojlantirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Diniy ta’limni modernizatsiya qilish, xalqaro tajribalarni joriy etish va milliy qadriyatlar uyg‘unligini saqlash muhimligi asoslab beriladi. Sohada barqarorlikni ta’minlash va yoshlar tarbiyasida diniy-ma’rifiy omillarning ahamiyati ochib beriladi. O‘zbekiston Respublikasida ta’lim tushunchasi, diniy va dunyoviy ta’lim tushunchasi, ta’lim olish huquqi va asoslari, diniy ta’lim olish imkoniyatlari, diniy va dunyoviy ta’lim olishning institutsional va tashkiliy-huquqiy asoslarini tahlil qilishga e’tibor qaratiladi.

Mazkur maqolada Shahrisabz hududida aniqlangan va shayx-ul islom Xoja Abdurahmon al-Ansoriy nomi bilan bog‘liq bo‘lgan qabrtoshning tarixiy-arxeologik konteksti kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqot arxeologik dala kuzatuvlari, epigrafik tahlil hamda klassik tarixiy manbalarni integratsiyalash asosida olib borilgan. Asosiy e’tibor Keshning Somoniylar davridagi qishloq-qo‘rg‘onidan Temuriylar davriga kelib yirik shahar va ilmiy markazga aylanish jarayoniga qaratilgan. Olingan natijalar Shahrisabzning tarixiy topografiyasini rekonstruksiya qilish hamda Markaziy Osiyo diniy elitasining muhim vakillarini aniqlashga xizmat qiladi.

Mazkur maqolada Yaponiyaning tarixiy-falsafiy merosida “komil inson” konsepsiyasining shakllanishi va evolyutsiyasi kompleks ilmiy tahlil qilinadi.  Tadqiqotda Sintoizm (神道-shinto) asosida shakllangan tabiiy uyg‘unlik g‘oyalari, Buddaviylik (仏教-bukkyo) ta’limotining ruhiy kamolotga doir yondashuvlari, shuningdek Konfutsiylik (儒教-jukyo) axloqiy me’yorlari va Bushido (武士道) etikasi tizimining inson idealiga doir talqinlari qiyosiy-falsafiy metod asosida o‘rganiladi. Shuningdek, Meydzi (明治) tiklanish davridan keyingi modernizatsiya jarayonlari hamda Fukuzawa Yukichi qarashlarida ifodalangan individualizm va ma’rifatparvarlik g‘oyalari tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari Yaponiyada “komil inson” konsepsiyasi diniy, axloqiy va ijtimoiy qadriyatlar sintezi sifatida shakllanib, zamonaviy davrda esa shaxsiy erkinlik, ijtimoiy mas’uliyat va intellektual yetuklik uyg‘unligida namoyon bo‘layotganini ko‘rsatadi. Ushbu ish Yapon falsafiy tafakkurida inson kamoloti haqidagi qarashlarning evolyutsion rivojlanishini tizimli yoritish orqali komil inson konsepsiyasining madaniyatlararo talqinlarini chuqur anglashga xizmat qiladi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada oliy ta'lim tashkilotlarida pedagoglarning mehnat munosabatlarini huquqiy tartibga solish masalalari kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqot maqsadi - amaldagi normativ-huquqiy asoslarni aniqlash, tizimning mavjud kamchiliklarini ochib berish va ularni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda huquqiy, qiyosiy va tizimli tahlil metodlaridan foydalanildi; empirik asos sifatida O'zbekiston mehnat qonunchiligi, oliy ta'limni tartibga soluvchi me'yoriy hujjatlar va bir qator xorijiy davlatlarning kontrakt tizimlari o'rganildi. Natijada mehnat munosabatlarini standartlashtirish, KPI asosidagi baholash tizimini joriy etish, differensial rag'batlantirish mexanizmlarini rivojlantirish hamda pedagoglarning huquqiy himoyasini mustahkamlashga doir amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.

Mazkur maqolada raqamli sivilizatsiya sharoitida milliy ta’lim tizimlarining transformatsiyasini tahlil qilishga qaratilgan ijtimoiy-falsafiy konsepsiya ishlab chiqiladi. Raqamlashtirish bilim olish imkoniyatlarini kengaytirib, samaradorlikni oshirayotgan bo‘lsa-da, ayni paytda ta’limni texnokratik utilitarizm darajasiga tushirib yuborish xavfini ham yuzaga keltiradi. Tadqiqot nazariy tahlil hamda sotsiologik kuzatuvlarni birlashtirgan holda inson kapitalini rivojlantirish, madaniy identiklik va global integratsiya o‘rtasidagi ziddiyatlarni o‘rganadi. Maqolada tanqidiy fikrlash, axloqiy mas’uliyat va shaxsning ontologik markaziy o‘rnini ustuvor deb biluvchi gumanistik paradigma asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari Philosophy of Education bo‘yicha zamonaviy ilmiy munozaralarga hissa qo‘shadi hamda ta’lim transformatsiyasining barqaror modeli taklif etiladi.

Ushbu maqolada Qashqadaryo viloyatiga o’zaro iqtisodiy aloqalarni shakllantirish va rivojlantirish maqsadida tashrif buyurgan xorijiy mamlakatlar ishbilarmonlar doiralari vakillari bilan o’tkazilgan uchrashuvlar tarixi haqida ma’lumot beriladi. Ushbu uchrashuvlarning viloyat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga ko’rsatgan ta’siri tahlil qilinib, ularning hududda qishloq xo’jaligi va ishlab chiqarish sohalarini rivojlantirishida muhim omil bo’lib xizmat qilganligi  dalillar yordamida asoslangan.

Ushbu maqola Imom Abu-l-Barakot an-Nasafiyning “Madorik at-Tanzil va Haqoiq at-Ta’vil” nomli asarining Qur’on tafsiridagi o‘rni va ahamiyatini tahlil qiladi. Asar o‘zining ixchamligi, chuqur ma’nolari va Maturidiya aqidasiga muvofiqligi bilan ajralib turadi. Unda oyatlarning lug‘aviy, fiqhiy va aqidaviy jihatlari atroflicha yoritilgan bo‘lib, tafsir ilmining rivojiga katta hissa qo‘shgan. Tadqiqot “Madorik at-Tanzil”ning klassik tafsirlar orasidagi mavqeini, uning uslubiy xususiyatlarini va keyingi avlod ulamolari uchun ahamiyatini ko‘rsatib beradi.

Mazkur maqolada o‘rta asrlar yashagan tasavvuf falsafasining yirik nazariyotchi vakillaridan biri bo‘lgan, “Vahdat ul-vujud” ta’limotinining rivojiga munosib hissa qo‘shgan Sa’diddin Hamaviyning qarashlarida tasavvufning umumnazariy muammolarini tizimlashtirishning o‘ziga xos masalalari oid ma’lumotlar tahlil etilgan. Shuningdek, maqolada mutasavvifning tasavvufni tushunishi, uning mazmunidan o‘rin olgan valoyat, nubuvvat, olami misol, xuruf ilmi va boshqa masalalarga bag‘ishlangan tahlillar keltirilgan hamda falsafiy izohlarga keng o‘rin berilgan.

Ushbu maqolada Buyuk Ipak yo‘lining O‘rta Osiyo mintaqasi iqtisodiy taraqqiyotidagi tarixiy va zamonaviy o‘rni, savdo yo‘llarining infratuzilma hamda ichki bozor shakllanishiga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida qadimiy va o‘rta asrlar iqtisodiyotining o‘ziga xos xususiyatlari, xalqaro tranzit koridorlarining samaradorligi va mintaqaviy integratsiya masalalari atroflicha yoritib berilgan.

Mazkur maqolada Milliy gvardiya harbiy xizmatchi (xodimlari) va jazoni ijro etish muassalaridagi yoshlar bilan o‘tkazilgan so‘rov natijalari  asosida taxlillar olib borilgan, taxlil natijalari har tomonlama o‘rganilib, jamoat xavfsizligini ta’minlashga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi xolatlar va ularning kelib chiqish sabablari asoslantirildi, bu borada orada oila va “ko‘cha”da olingan tarbiyaning ahamiyati yoritilgan, yoshlar huquqiy ongi va madaniyatini oshirishda qonunchiligimizda mavjud bo‘shliqlarni to‘ldirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqolada Janubiy Orolbo‘yi hududida keng tarqalgan saksovul o‘simligini huquqiy muhofaza qilishning amaldagi mexanizmlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda saksovulning ekologik ahamiyati, cho‘llanish jarayonlarini oldini olishdagi roli hamda uni asrashga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar o‘rganiladi. Shuningdek, davlat tomonidan amalga oshirilayotgan tartibga solish choralari, nazorat mexanizmlari va ularning samaradorligi baholanadi. Muammolarni aniqlash asosida huquqiy muhofaza tizimini takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi.

Mazkur maqolada Shahobiddin Suhravardiy hayoti, uning ilmiy faoliyati hamda yozgan asarlari tahlil qilinadi. Muallifning tasavvuf ta’limotidagi o‘rni, xususan, uning “Avorif al-ma’orif” asari orqali ilgari surilgan ilm-ma’rifat, axloqiy kamolot va ruhiy poklanish g‘oyalari yoritiladi.

Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси прокуратура органлари тизимида кадрларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишнинг ҳуқуқий, ташкилий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинган. Мақолада прокуратура органлари кадрларини тайёрлашнинг конституциявий-ҳуқуқий асослари, Президент фармонлари, Бош прокурор буйруқлари ҳамда Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академиясининг бу борадаги ўрни ёритилган. Шунингдек, дуал таълим, масофавий таълим, виртуал ўқитиш платформалари ва амалий-муаммоли таълим усулларини жорий этишнинг аҳамияти асослаб берилган.

Mazkur maqolada diniy radikalizm tushunchasi, uning mohiyati hamda tarixiy shakllanish bosqichlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda diniy radikallashuvning yuzaga kelishiga ta’sir etuvchi ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va psixologik omillar ochib berilib, diniy g‘oyalarning buzib talqin qilinishi jamiyat barqarorligi va bag‘rikenglikka salbiy ta’sir ko‘rsatishi asoslab berilgan. Shuningdek, tarixiy jarayonlar davomida radikal qarashlarning shakllanish sabablari yoritilib, ularning oldini olishda diniy ma’rifat muhim omil ekanligi ta’kidlangan.

Tadqiqotda O‘zbekiston tashqi siyosati faol, ochiq, pragmatik hamda ratsional yondashuv asosida tahlil qilingan. Tashqi siyosatning deklarativ shakldan amaliy natijaga yo‘naltirilgan strategik modelga aylanishi tahlil qilingan. Shuningdek, mintaqaviy hamkorlikni rivojlantirish, “Markaziy Osiyo plyus” formatlari, AQSh, Yevropa Ittifoqi hamda Xitoy kabi yetakchi aktorlar bilan hamkorlikni institutsional darajaga ko‘tarish borasidagi tashabbuslar o‘rganilgan. Tashqi siyosiy jarayonlar mohiyati realizm, kompleks o‘zaro bog‘liqlik, yumshoq kuch, ikki darajali diplomatiya hamda mintaqaviy xavfsizlik kompleksi kabi tushunchalar orqali ochib berilgan.

Maqolada XIX asrda Imperator Rus geografiya jamiyati Amudaryo ekspeditsiyasi ishtirokchilari asarlarida qoraqalpoqlar haqidagi ma’lumotlar tahlil qilinadi. Tadqiqotda etnografik, tarixiy hamda statistik-iqtisodiy manbalar asosida qoraqalpoqlarning joylashuvi, xo‘jalik faoliyati, turmush tarzi va an’anaviy madaniyati yoritiladi. Janubiy Orolbo‘yi tabiiy sharoitlari, xo‘jalik yuritish shakllari hamda ijtimoiy hayot xususiyatlariga alohida e’tibor qaratiladi. Ekspeditsiya materiallari qoraqalpoqlar tarixi va etnografiyasi bo‘yicha dastlabki ilmiy manbalar sifatida muhim ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatiladi.

Mazkur maqolada ekologik ekspertiza talablarini buzish oqibatida atrof-muhitga yetkazilgan zararlarni tergov va sud jarayonida undirishdagi muammolar yoritilgan. Vazirlar Mahkamasining qarorlarida belgilangan shartli koeffitsiyentlarning huquqiy tabiati, tergov va sud amaliyotida ularning turlicha qo‘llanilishi, zarar miqdorini aniqlashdagi nomuvofiqliklar konkret jinoyat ishlari misolida tahlil qilingan hamda yagona amaliyotni shakllantirishga doir takliflar ilgari surilgan.

Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida inson identitetining transformatsiyasi ijtimoiy-falsafiy yondashuv asosida kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi raqamli texnologiyalar, platforma iqtisodiyoti va ma’lumotlar tizimlarining kengayishi natijasida insonning ijtimoiy va shaxsiy identifikatsiyasi qanday o‘zgarayotganini ilmiy asoslashdan iborat. Maqolada identitet an’anaviy ijtimoiy munosabatlar mahsuli sifatida emas, balki raqamli muhitda shakllanuvchi dinamik konstruksiya sifatida talqin qilinadi. Xususan, algoritmik boshqaruv, sun’iy intellekt va big data tizimlari orqali insonning xulq-atvori, qaror qabul qilish jarayoni va o‘zini anglash modeli qayta shakllanayotgani tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, raqamli iqtisodiyot sharoitida inson identiteti fragmentatsiyalashib, u real va virtual qatlamlar o‘rtasida gibrid shaklga ega bo‘lmoqda. Shu asosda maqolada raqamli iqtisodiyot va inson identiteti o‘rtasidagi munosabatni tushuntiruvchi integrativ nazariy yondashuv taklif etiladi.

Mazkur maqolada qadimgi O‘rta Osiyoda ijtimoiy-siyosiy va madaniy jarayonlar fonida qo‘shiqchilik san’atining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Ayniqsa, Kushonlar davridan boshlab Turk xoqonligi davrigacha bo‘lgan davrda musiqa madaniyatining taraqqiyoti, shahar madaniyatining kengayishi va xalq og‘zaki ijodining ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, Abu Nasr Forobiy, Abu Ali ibn Sino, Safiyuddin Urmaviy kabi mutafakkirlarning musiqa nazariyasiga qo‘shgan hissasi ilmiy asosda tahlil etilgan. Arxeologik topilmalar, tarixiy manbalar va xorijiy tadqiqotchilar qarashlari asosida qadimgi musiqa an’analari, cholg‘u asboblari hamda ijrochilik madaniyatining rivoji ochib berilgan. Maqolada, shuningdek, Borbad Marvaziy ijodi va uning Sharq musiqa san’atidagi o‘rni alohida e’tirof etiladi.

Mazkur maqola XX asr boshlarida O‘zbekistonda sovet modernizatsiyasi va “Hujum” harakati sharoitida xotin-qizlarning jamiyat hayotiga kirib kelishi, ularning san’at, matbuot va siyosiy faolligini tahlil qilinadi. Nurxon Yo‘ldoshxo‘jayeva, Tursunoy Saidazimova va Tojixon Shodiyeva faoliyati misolida ayollarning paranji yechish, teatr sahnasida chiqish va jamoat ishlaridagi jasorati yoritiladi. An’anaviy patriarxal qarshiliklar, nomus qotilliklari va sovet repressiyalari orqali bu jarayonning murakkab va fojiali tabiati ochib beriladi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, mazkur ayollar o‘zbek jamiyatida gender tengligi va madaniy islohotlarning muhim ramzi bo‘lib qoldi, ammo majburiy sovet siyosati ularni qurbon qildi.

Mazkur maqolada O‘zbek jamiyatida ayollar mehnatining etnografik xususiyatlari hamda uning sog‘liqni saqlash tizimidagi ifodasi kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqotda ayollarning asosan an’anaviy ijtimoiy rollar, ya’ni uy-ro‘zg‘or ishlari, farzand tarbiyasi va mahalliy hunarmandchilik faoliyatlaridagi ishtiroki yoritiladi. Shuningdek, jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi va ishlab chiqarish munosabatlarining murakkablashuvi natijasida ayollar mehnatining jamoaviy va professional sohalarga, xususan sog‘liqni saqlash tizimiga kirib borish jarayoni tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari ayollar mehnatining tarixiy-madaniy ildizlari ularning zamonaviy professional faoliyatida muhim rol o‘ynashini ko‘rsatadi hamda sog‘liqni saqlash tizimida gender tengligi ta’minlash zaruratini asoslab beradi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada Yangi Oʻzbekiston sharoitida shaxs maʼnaviy borligʻini rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilinadi. Xususan, milliy tarixiy meros va anʼanaviy qadriyatlarning shaxs maʼnaviy kamolotiga taʼsiri ijtimoiy-falsafiy nuqtai nazardan yoritiladi. Tadqiqotda maʼnaviy rivojlanish jarayonining zamonaviy ijtimoiy transformatsiyalar bilan uzviy bogʻliqligi, globallashuv sharoitida milliy oʻzlikni saqlash masalalari tahlil etiladi. Shuningdek, shaxsning maʼnaviy borligʻini shakllantirishda tarixiy xotira, madaniy meros va axloqiy qadriyatlarning oʻrni ochib beriladi. Tadqiqot natijalari asosida Yangi Oʻzbekiston sharoitida maʼnaviy barkamol shaxsni tarbiyalashning ustuvor yoʻnalishlari boʻyicha ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada, millatlararo munosabatlarni barqarorlashtirish va davlat siyosati haqida fikr va mulohazalar yoritiladi. Turli madaniyat va millatlarga ega jamiyatlar tobora ko‘payib borayotgan bir sharoitda, millatlararo munosabatlar siyosatchilar va olimlar uchun muhim masalaga aylangan. Zamonaviy tadqiqotlarga tayangan holda, mazkur ish ijtimoiy birdamlikni mustahkamlashda identitet, ijtimoiy o‘zaro aloqalar va institutsional tizimlarning o‘rni muhim ekanligini ko‘rsatadi.

Annotatsiya: Ushbu kichik tadqiqot ishida muallif italyan mutafakkiri N.Makiavellining “Hukmdor” asaridagi siyosat falsafasining tahriri va tanqidi misolida o‘zining mualliflik konsepsiyasini taqdim etgan. N.Makiavellining hukmdorga nasihat va tavsiyalarining mazmun-mohiyati va ildizlari sharhlangan, ayrim insonparvarlik va tinchlik mohiyatiga to‘g‘ri kelmaydigan qonuniyatlari inkor etilgan va ularning o‘rniga munosib keladigan siyosiy donishmandlik namunalari fikr, tahlil, xulosa, qonuniyat tarzida keltirilgan.  Shuningdek, hukmdorning tabiati, siyosati, davlatni boshqarishda tayanadigan qonuniyatlari, hukmdorning fazilatlari, hukmdorlarning turlari, siyosat falsafasida yangi konsepsiya bo‘lgan tinchlik davlati to‘g‘risidagi muxtasar xulosalar bayon qilingan. Bu konsepsiyada axloqning o‘zi mohiyat belgilovchi mezon sifatida – qonuniyatlar qonuniyati sifatida isbotlab berilgan.

Ushbu maqolada yoshlar falsafiy dunyoqarashini yuksaltirishda biblioterapiyadan foydalanishning ijtimoiy-falsafiy omillarini tadqiq etish, yoshlar falsafiy dunyoqarashini yuksaltirishning mazmuni-mohiyati va konseptual-asoslarini oʻrganish, yoshlar falsafiy dunyoqarashini yuksaltirishda biblioterapiyaning oʻrni va imkoniyatlarini aniqlashtirish kabi masalalari yoritilgan. Shuningdek, Yangi Oʻzbekistonda yoshlar falsafiy dunyoqarashini yuksaltirishda biblioterapiyadan foydalanish vazifalari va istiqbollari boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Mazkur ilmiy maqolada Qadimgi Xorazm hududida uzumchilikning paydo bo‘lishi, agrotexnik rivojlanishi va uning ijtimoiy-iqtisodiy hamda madaniy ahamiyati o‘rganilgan. Arxeologik, paleobotanik va yozma manbalar tahlili asosida uzumchilikning ilk bosqichlari, irrigatsiya tizimlari bilan bog‘liqligi va savdo munosabatlaridagi o‘rni ochib berilgan. Shuningdek, Xorazm uzumchiligining Markaziy Osiyo sivilizatsiyasi taraqqiyotiga ta’siri baholangan.

Mazkur maqolada empirik tadqiqotlarda ma’lumotlar vakilligi muammosi namunaviylik, tarafkashlik va natijalarni umumlashtirish masalalari orqali metodologik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot empirik ma’lumotlarning ilmiy xulosalardagi o‘rni va ishonchliligini belgilovchi asosiy omillarni aniqlashga qaratilgan. Tahlil natijalari empirik tadqiqotlarda tanlanma dizaynining puxtaligi, tarafkashlikni kamaytirish va umumlashtirish chegaralarini aniq belgilash ilmiy xulosalarning asoslanganligini ta’minlashini ko‘rsatadi. Maqola empirik tadqiqotlar metodologiyasini takomillashtirishga doir nazariy xulosalarni taqdim etadi.

Mazkur maqola raqamli transformatsiya sharoitida demokratik huquqiy davlatning tayanch ustunlari bo‘lmish ijtimoiy adolat va huquqiy tenglik tushunchalarining evolutsion o‘zgarishlarini tadqiq etadi. Muallif an’anaviy huquqiy normalarning raqamli borliqdagi "krizisi" va yangi avlod huquqlarining shakllanish jarayonini falsafiy-huquqiy jihatdan tahlil qiladi. Tadqiqotda algoritmik boshqaruv, sun’iy intellekt etikasi va "raqamli uzilish" muammolari ijtimoiy adolat kontekstida ko‘rib chiqilgan. Maqolaning yangiligi shundaki, unda "raqamli tenglik" tushunchasi huquqiy davlatning yangi mezoni sifatida asoslab beriladi va raqamli makonda inson qadrini himoya qilishning istiqbolli tendensiyalari ilgari suriladi.

Ушбу мақола Ўзбекистонда ишни судгача юритиш босқичида жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини рақамлаштириш масалаларини ўрганади. Мақолада рақамли технологиялардан фойдаланиш орқали мурожаатларни қабул қилиш, ҳисобга олиш ва юритишнинг афзалликлари, амалиётдаги муаммолар ва қонунчилик асослари таҳлил қилинади. Рақамлаштириш самарадорликни оширса-да, унинг нотўғри қўлланилиши ҳуқуқий низолар ва фуқароларнинг ҳуқуқларига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.

Mazkur maqolada zamonaviy islom huquqshunosligi, hadis ilmi va islom iqtisodiyoti sohalarining yirik namoyandasi Muhammad Taqiy Usmoniyning hayot yo‘li va ilmiy merosi kompleks tarzda tadqiq etilgan. Olimning islomiy bilimlarni tizimlashtirish, shariat ahkomlarini zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy muammolarga tatbiq etish hamda islom moliyasi institutlarini rivojlantirishdagi konseptual yondashuvlari ochib berilgan. Shuningdek, uning fiqh, hadis, tafsir va zamonaviy fatvolar borasidagi asarlarining jahon musulmonlari hayotidagi o‘rni va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilingan.

Mazkur maqolada 1950–1980-yillarda O‘zbekistonda ipakchilik tarmog‘ining rivojlanish bosqichlari, uning davlat siyosati doirasida qo‘llab-quvvatlanishi va tashkiliy jihatdan takomillashuvi tahlil qilingan. Shuningdek, tarmoqni boshqarish tizimi, hududiy ixtisoslashuv va ishlab chiqarish infratuzilmasining shakllanishi yoritilgan. O‘rta Osiyo ipakchilik ilmiy-tadqiqot instituti faoliyati, yangi ipak qurti zotlarini yaratish va joriy etish jarayonlari ilmiy asosda tahlil etilgan. Maqolada sohadagi ilmiy-amaliy yutuqlar va ularning iqtisodiy samaradorlikka ta’siri ochib berilgan.

Maqolada Turkiston o‘lkasining Xitoy bilan diplomatik, savdo va siyosiy aloqalarining tarixiy xususiyatlari uning geosiyosiy o‘rni asosida tahlil qilinadi. XIX asrda mintaqaning Rossiya imperiyasi tarkibiga qo‘shilishi natijasida yuzaga kelgan o‘zgarishlar, shuningdek, Yoqubbek faoliyati va “Katta o‘yin” omilining ta’siri alohida yoritiladi. Diplomatik munosabatlar shakllari, chegaralarni tartibga solish masalalari hamda vositachilar roli ilmiy jihatdan tahlil etiladi.

Mazkur maqolada ma’naviy yuksalish va ma’rifatli jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida ma’naviyat va ma’rifat tushunchalarining mohiyati, ularning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni hamda o‘zaro ta’siri ochib berilgan. Muallif ma’naviy yuksalishning jamiyatning ichki rivojlanish omili ekanligini, ma’rifatli jamiyat esa ushbu jarayonning amaliy ifodasi sifatida namoyon bo‘lishini asoslaydi. Shuningdek, maqolada ushbu ikki tushuncha uyg‘unligining ijtimoiy barqarorlik, fuqarolik ongining shakllanishi va innovatsion rivojlanishdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot natijalari ma’naviyat va ma’rifat uyg‘unligini ta’minlash jamiyat taraqqiyotining muhim sharti ekanligini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada qonunchilikni tizimlashtirishning muhim shakllaridan biri boʻlgan inkorporatsiyaning nazariy-huquqiy mohiyati, uning huquqiy tizim barqarorligini taʼminlashdagi oʻrni hamda amaliy ahamiyati kompleks tarzda tahlil qilingan. Tadqiqot davomida inkorporatsiyaning rasmiy va norasmiy shakllari, xronologik va tizimli turlari, shuningdek, ularning huquqiy axborotdan foydalanish samaradorligini oshirishdagi roli yoritib berilgan. Oʻzbekiston Respublikasida qonunchilikni tizimlashtirish va raqamlashtirish jarayonlari kontekstida inkorporatsiyaning zamonaviy mexanizmlari, xususan, “dinamik raqamli inkorporatsiya” konsepsiyasi ilmiy asoslangan holda ishlab chiqilgan. Shuningdek, normativ-huquqiy hujjatlarni yagona elektron platformada muntazam yangilab borish, huquqiy kolliziyalarni aniqlash va qonunchilikdagi boʻshliqlarni bartaraf etishda inkorporatsiyaning diagnostik funksiyasi ochib berilgan. Tadqiqot natijasida milliy qonunchilik tizimini takomillashtirish, huquqiy aniqlik va shaffoflikni taʼminlash hamda huquqiy axborotdan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida yosh avlodning zamonaviy ijtimoiy-siyosiy jarayonlardagi ishtiroki kompleks tahlil qilinadi. Yoshlarning siyosiy faollik darajasini belgilovchi tarkibiy va institutsional omillarni aniqlashga, shuningdek, ularning jamoat va siyosiy sohadagi ishtirok shakllarini tipologiyalashtirishga alohida e’tibor qaratilgan. Bundan tashqari, siyosiy ijtimoiylashuvning asosiy parametrlar, jumladan yosh fuqarolarning siyosiy xabardorligi, huquqiy madaniyati va fuqarolik kompetensiyasi darajasi ko‘rib chiqiladi. Davlat yoshlar siyosatining institutsional ta’sir vositasi sifatidagi roli, shuningdek, ta’lim muassasalari va fuqarolik jamiyati institutlarining fuqarolik subyektivligi va siyosiy faollikni shakllantirishdagi ahamiyatiga katta e’tibor berilgan. Shuningdek, yoshlarning siyosiy ongini rivojlantirishda fanlararo yondashuvni qo‘llash zarurati asoslab beriladi. Bu yondashuv siyosiy ishtirokning rasmiy mexanizmlari bilan bir qatorda, ijtimoiylashuvning norasmiy kanallarini - oila, media muhiti, raqamli kommunikatsiyalar va yoshlar jamoalarini ham hisobga oladi.