Mazkur maqolada XVI–XVII asrlarda Buxoro xonligi bilan Boburiylar Hindistoni o‘rtasidagi diplomatik munosabatlarda Jo‘ybor xo‘jalari sulolasining tutgan o‘rni tahlil qilinadi. “Matlab ut-tolibin” asari misolida Jo‘ybor xo‘jalarining nafaqat diniy-ma’naviy obro‘si, balki siyosiy vositachi va iqtisodiy subyekt sifatida ham ikki davlat o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlashda muhim rol o‘ynagani ko‘rsatiladi.

Ushbu maqolada islom olamining yirik mutafakkiri, tasavvuf ta’limotining nazariyotchisi Muhyiddin ibn Arabiyning ilmiy-ijodiy faoliyati tahlil qilinadi. Mutafakkirning "Vahdat ul-vujud" (Borliqning yagonaligi) falsafasi, uning koinot, inson va Xudo o'rtasidagi munosabatlarga doir qarashlari hamda "Fusus ul-hikam", "Futuhati Makkiya" asarlarining islom irfoni rivojiga qo'shgan hissasi ochib berilgan. Shuningdek, Ibn Arabiy g‘oyalarining Movarounnahr tasavvuf maktablariga ta’siri xususida fikr yuritiladi.

Мақолада ёшлар сиёсатининг инкубация модели давлат бошқарув салоҳиятини ривожлантириш механизми сифатида таҳлил қилинади. Қиёсий институционал таҳлил асосида Финландия тажрибаси Ўзбекистондаги ислоҳотлар билан солиштирилади. Тадқиқотда Ёшлар бошқарув салоҳияти индекси (ЙГПИ) таклиф этилиб, Ўзбекистонда ёшлар инфратузилмаси барқарор институционал вакилликка ҳали етарли даражада айланмагани кўрсатилади.

Ushbu maqolada qadimgi yozma yodgorlik – Avestoning Videvdat (Vendidad) qismida tilga olingan 16 ta muqaddas mamlakatning tarixiy-geografik joylashuvi ilmiy asosda tahlil qilingan. Pahlaviy matnlari hamda zardushtiylik vatanini an'anaviy ravishda Eron platosi bilan bog‘lovchi qarashlardan farqli o‘laroq, matniy, geografik va so‘nggi arxeologik dalillarga tayangan holda yangicha yondashuv ilgari suriladi. Natijada mazkur o‘lkalar Pomirdan boshlanuvchi to‘rt mantiqiy zanjir (Amudaryo bo‘ylab, Hindukushning shimoliy va janubiy etaklari, Sharqiy sarhadlar) uzviyligida joylashgani isbotlangan. Tadqiqot xulosalari shuni ko‘rsatadiki, Videvdat ro‘yxati Eron platosini butunlay chetlab o‘tadi va matn ehtimol miloddan avvalgi VI asr o‘rtalarida Janubiy Afg‘oniston hududlarida yaratilgan degan farazni tasdiqlaydi.

Ushbu maqolada Amudaryoning oʻng sohili madaniy-xoʻjalik markazlaridan biri boʻlgan ilk oʻrta asrlarga oid Burgutqal’a vohasidan topilgan munchoqlar tahlil qilingan. Tadqiqotda arxeologik topilmalarning texnologik xususiyatlari va ularning voha zargarlik sanʼati rivojidagi oʻrni yoritilgan.

Mazkur maqolada Rossiya imperiyasining Turkistonni bosib olishi va mustamlaka qilishi davrida yuz bergan ijtimoiy-siyosiy jarayonlar, mustamlakachilik siyosatining o‘lka xalqlarining ijtimoiy tuzumi, iqtisodiy hayoti, milliy munosabatlari va turmush tarziga ko‘rsatgan ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asr boshlarida Rossiya imperiyasidan Turkistonga aholini ko‘chirish siyosatining mustamlakachilik maqsadlari, uning tarixiy-geosiyosiy mazmuni hamda mahalliy aholining ijtimoiy-siyosiy hayotiga ta’siri alohida yoritilgan. Shuningdek, chor Rossiyasi, sovet, mustaqillik davri O‘zbekiston va xorijiy tarixshunoslikda Turkiston tarixining talqin qilinishi qiyosiy jihatdan tahlil etilib, mavjud mafkuraviy va metodologik yondashuvlarning o‘ziga xos xususiyatlari ochib beriladi. Maqolada Mustafo Cho‘qay, Boymirza Hayit va Zaki Validiy To‘g‘on kabi siyosiy muhojir olimlarning Rossiya imperiyasining Turkistondagi siyosatini muqobil nuqtayi nazardan yoritishdagi hissasi ham ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot Turkistonning mustamlaka davridagi ijtimoiy-siyosiy tarixini zamonaviy metodologik yondashuvlar asosida xolis va tizimli ravishda qayta baholash zarurligini asoslaydi.

Мақолада Ўзбекистонда биржа институтларининг шаклланиши ва ривожланиши тарихи, уларнинг иқтисодий муносабатлар тизимида тутган ўрни ҳамда ушбу жараёнларнинг тарихшуносликда ёритилиши таҳлил қилинган. Биржа институтларининг вужудга келиши, бозор инфратузилмасининг ривожланиши, мустақиллик йилларида биржа фаолиятининг институционал асосларини шакллантириш жараёнлари тарихий манбалар ва илмий адабиётлар асосида тадқиқ этилган. Шунингдек, мавзуга оид тадқиқотларнинг асосий йўналишлари, ёндашувлари ва илмий натижалари таҳлил қилиниб, Ўзбекистонда биржа институтлари тарихини ўрганишнинг долзарб масалалари аниқланган.

Mazkur maqolada ma’naviy-ma’rifiy taraqqiyotning tarixiy-falsafiy ildizlari, uning shakllanishi va rivojlanish bosqichlari ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Inson ma’naviy kamoloti, ilm-ma’rifat, axloq, adolat va ezgulik kabi tushunchalarning falsafa tarixidagi mazmun-mohiyati ochib beriladi. Qadimgi Sharq va antik davr falsafiy tafakkuri, shuningdek, Markaziy Osiyo mutafakkirlarining ma’naviy-ma’rifiy qarashlari tahlil qilinadi. Forobiy, Beruniy, Ibn Sino, Yusuf Xos Hojib va Alisher Navoiy kabi mutafakkirlarning ilm, ma’rifat, komil inson, axloq va jamiyat taraqqiyoti haqidagi g‘oyalari ma’naviy-ma’rifiy taraqqiyotning tarixiy-falsafiy asoslari sifatida yoritiladi.

Mazkur maqolada Sharq falsafasida gumanizm g‘oyalarining shakllanishi va rivojlanishi Konfutsiy, Budda, Abu Nasr Forobiy va Ibn Sino falsafiy qarashlari asosida qiyosiy-tahliliy jihatdan tadqiq etiladi. Unda insonning ma’naviy-axloqiy kamoloti, ezgulik, adolat, bilim, bag‘rikenglik, jamiyat oldidagi mas’uliyat va komillikka intilish kabi gumanistik tamoyillarning mazmun-mohiyati ochib beriladi. Sharq tafakkurining mazkur namoyandalari ta’limotlaridagi inson va jamiyat munosabatlari, axloqiy fazilatlar hamda barkamol inson konsepsiyasining o‘zaro mushtarak va farqli jihatlari tahlil qilinib, ularning zamonaviy gumanistik tafakkur rivojidagi nazariy ahamiyati asoslanadi.

Maqolada 1950–1980-yillarda Buxoro vohasidagi diniy hayot va islom institutlariga nisbatan sovet davlati siyosati tarixshunosligi tahlil qilinadi. Sovet olimlarining tadqiqotlari (etnografik va ateistik yo'nalishlar) mafkuraviy bosim ostida yozilganligiga qaramay, ularning Buxorodagi yashirin diniy hayotni o'rganishdagi o'rni ko'rib chiqilgan. Islom sivilizatsiyasi merosini saqlab qolishdagi Buxoro vohasining roli sovet tarixshunosligi obyekti sifatida yoritilgan.

Maqolada 1945–1971-yillarda Toshkent viloyati Kalinin (hozirgi Zangiota) tumanidagi mahalliy kolxoz faoliyati misolida O‘zbekiston qishloq xo‘jaligining urushdan keyingi tiklanishi va keyingi taraqqiyoti tahlil qilinadi. Urushdan keyingi tiklanish jarayoni, 1948 va 1950-yillardagi davlat qarorlari asosida mayda xo‘jaliklarning yiriklashtirilishi, 1960-yillardagi texnik taraqqiyot va mexanizatsiyalash, shuningdek uzumchilik hamda sabzavot-kartoshkachilik sohalarida ixtisoslashuv jarayonlari mahalliy manba asosida yoritiladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, 1960-yillar oxiriga kelib uzumchilikdan olinadigan daromad xo‘jalik umumiy daromadining 45 foizini tashkil etgan. Tadqiqot birlamchi hujjatli-tavsifiy manba tahliliga asoslangan bo‘lib, umumrespublika siyosatining mahalliy darajada amalga oshirilish mexanizmini ko‘rsatishga xizmat qiladi.

Mazkur maqolada XX asrning 20–30-yillarida Samarqand viloyatida xotin-qizlarning ishlab chiqarish va sanoat sohalaridagi ishtiroki tarixiy manbalar, arxiv hujjatlari hamda statistik ma'lumotlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda sovet hokimiyatining sanoatlashtirish siyosati doirasida xotin-qizlarni ishlab chiqarishga jalb etishning asosiy yo'nalishlari, ularning sanoat korxonalari, hunarmandchilik kooperativlari va artellardagi mehnat faoliyati yoritilgan. Shuningdek, xotin-qizlarning kasbiy tayyorgarligi, malaka oshirish tizimi, ishlab chiqarishdagi ulushi hamda mehnat faoliyatiga ta'sir ko'rsatgan ijtimoiy-iqtisodiy omillar tahlil etilgan. Tadqiqot natijasida Samarqand viloyatida xotin-qizlarning ishlab chiqarish va sanoat sohalaridagi ishtiroki sanoatlashtirish siyosati bilan uzviy bog'liq holda kechgani, bu jarayon ayollarning iqtisodiy faolligini oshirish bilan birga mehnat sharoiti va ijtimoiy ta'minot bilan bog'liq qator muammolarni ham yuzaga keltirgani aniqlangan.

Mazkur maqolada Zarafshon vodiysining qadimiy shaharlaridan biri bo‘lgan Karmananing Mang‘it sulolasi (1756–1920) hukmronligi davridagi tarixiy-siyosiy o‘rni, shuningdek shu davrda Karmanada barpo etilgan amirlik saroyi - Mirzachorbog‘ qarorgohining qurilish tarixi va me'morchilik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda Buxoro amirligining so‘nggi bosqichida Karmananing amirlik boshqaruv tizimidagi o‘rni, saroyning bunyodkorlari, uning badiiy bezaklari hamda XX–XXI asrlardagi taqdiri klassik va zamonaviy ilmiy-tarixiy adabiyotlar hamda arxiv va rasmiy manbalar asosida yoritiladi.

Ushbu maqolada Sharq Uygʻonish davri falsafasining asosiy xususiyatlari ilmiy tahlil qilinadi. Forobiy, Ibn Sino, Beruniy kabi allomalar qarashlari asosida mazkur davrning falsafiy merosi va uning bugungi ilm-fan rivojiga ta’siri ochib beriladi. Tadqiqotda tarixiy-falsafiy manbalar tahlili va komparativ metoddan foydalanilgan. Natijada Sharq falsafasi ilm va din uygʻunligi, insonparvarlik, ratsionalizm va universallik kabi jihatlari bilan ajralib turishi asoslab beriladi.

Mazkur maqolada XX asr boshlarida Turkistonda kechgan murakkab ijtimoiy-siyosiy jarayonlarning Abdulhamid Cho‘lpon ijodida aks etishi tarixiy-adabiy va qiyosiy-tahliliy yondashuv asosida tadqiq etiladi. Tadqiqotda Cho‘lponning she’riy, nasriy, publitsistik va dramatik asarlarida mustamlakachilik siyosati, milliy uyg‘onish, jadidchilik, ma’rifatparvarlik, milliy o‘zlikni anglash, ozodlik va ijtimoiy adolatsizlik masalalarining badiiy talqini ochib beriladi. Ayniqsa, “Adabiyot nadur?”, “Vatanimiz Turkistonda temir yo‘llar”, “Qurboni jaholat”, “Buloqlar”, “Tong sirlari”, “Kecha va kunduz” kabi asarlar hamda adibning 1917–1924-yillardagi publitsistik faoliyati tarixiy voqelik bilan bog‘liq holda tahlil qilinadi. Cho‘lpon ijodida ijtimoiy-siyosiy voqealar bevosita tarixiy bayon shaklida emas, balki shaxs ruhiyati, milliy ong, ma’rifat, ijtimoiy tengsizlik va erkinlikka intilish kabi badiiy kategoriyalar orqali ifodalanganligi asoslanadi. Tadqiqot natijasida Cho‘lpon merosi Turkiston tarixining ijtimoiy-ma’naviy qirralarini anglashda muhim badiiy-tarixiy manba sifatida baholanadi.

Mazkur maqolada zamonaviy global transformatsiyalar va Yangi O‘zbekiston sharoitida yoshlarning mehnatga kreativ-konstruktiv munosabatini shakllantirishda oila va fuqarolik jamiyati institutlarining roli ijtimoiy-falsafiy jihatdan tadqiq etilgan. Mehnatga munosabatning shakllanishi individual motivatsiya bilan cheklanmay, oila, mahalla, ta’lim, nodavlat notijorat tashkilotlari, volontyorlik harakatlari, tengdoshlar muhiti va raqamli kommunikatsiya makonining o‘zaro ta’siri natijasida yuzaga keladigan murakkab ijtimoiylashuv jarayoni sifatida asoslangan. P. Bourdieu tomonidan ishlab chiqilgan habitus konsepsiyasi asosida “mehnat habitusi” tushunchasining mazmuni ochib berilgan.

Maqolada O‘zbekiston chorvachilik sohasining holati, chorvachilik mahsulotlarini yetishtirish dinamikasi, chorvachilik¬dagi muammolar va ularning yechimi qaratilgan islohotlar yoritilgan.