Ushbu maqola badiiy adabiyotning ijtimoiy ong va ijtimoiy bilishning o'ziga xos shakli sifatidagi epistemologik xususiyatlarini o'rganadi. Unda voqelikni anglashning ilmiy va badiiy usullari o'rtasidagi bog'liqlik o'rganiladi va badiiy adabiyotning kognitiv salohiyati zamonaviy ijtimoiy falsafa, fenomenologiya, germenevtika va talqin nazariyasi kontekstida tahlil qilinadi. Unda badiiy adabiyot nafaqat ijtimoiy voqelikni aks ettiradi, balki faqat ratsional ilmiy tadqiqotlar uchun mavjud bo'lmagan noyob bilim shakllarini yaratadi degan fikr asoslanadi. Badiiy adabiyot dunyoni anglashning ratsional, hissiy, qiymatga asoslangan va ekzistensial shakllarini birlashtirgan noyob epistemologik tizim sifatida qaraladi.

Maqolada gender tengligining ontologik mohiyati hamda uning ijtimoiy borliqdagi namoyon bo‘lish shakllari zamonaviy ijtimoiy-falsafiy yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Gender tengligi biologik yoki huquqiy kategoriya sifatida emas, balki inson mavjudligi, ijtimoiy munosabatlar va qadriyatlar tizimining ajralmas elementi sifatida talqin etiladi. Tadqiqot davomida ontologiyaning klassik va zamonaviy konsepsiyalari asosida gender munosabatlarining mazmuni ochib beriladi, ularning oila, ta'lim, mehnat bozori, siyosiy institutlar va fuqarolik jamiyatidagi namoyon bo‘lish shakllari tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekiston sharoitida gender tengligini ta'minlashning ontologik asoslari hamda ijtimoiy rivojlanish bilan o‘zaro bog‘liqligi ilmiy jihatdan asoslanadi.

Ushbu maqolada davlat fuqarolik xizmati tushunchasi, uning ijtimoiy-falsafiy mohiyati, nazariy va institutsional asoslari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Davlat xizmatining shakllanishi qadimgi siyosiy-falsafiy qarashlardan tortib, klassik byurokratiya nazariyasi, yangi davlat menejmenti, raqamli davlat boshqaruvi va zamonaviy xizmatga yo‘naltirilgan boshqaruv konsepsiyalarigacha bo‘lgan evolyutsiya doirasida ko‘rib chiqiladi. Xorijiy olimlar — Platon, Aristotel, Tomas Gobbs, Jon Lok, Jan-Jak Russo, Maks Veber, Vudro Vilson, Jon Rols, Fridrix Hayek, Milton Fridman, Devid Osborn va boshqalarning qarashlari bilan bir qatorda O‘zbekiston olimlari va mutaxassislarining davlat boshqaruvi, davlat xizmati, boshqaruv etikasi hamda institutsional islohotlarga oid fikrlari tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining “Davlat fuqarolik xizmati to‘g‘risida”gi qonuni, davlat boshqaruvini isloh qilishga doir Prezident farmonlari va strategik hujjatlar asosida milliy davlat fuqarolik xizmati modelining huquqiy-falsafiy xususiyatlari ochib beriladi. Maqolaning maqsadi — davlat fuqarolik xizmati falsafasining nazariy asoslari va zamonaviy ta’riflarini chuqur tahlil qilish hamda O‘zbekiston sharoitida uning mazmunini ilmiy jihatdan asoslashdan iborat.

Mazkur maqolada hadisi shariflarda diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlik masalalarining talqini ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Islom ta’limotida inson qadr-qimmati, e’tiqod erkinligi, turli din va millat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish tamoyillari hadislar asosida yoritiladi. Shuningdek, diniy bag‘rikenglikning jamiyat barqarorligi, ijtimoiy hamjihatlik va fuqarolik birdamligini ta’minlashdagi o‘rni ochib beriladi. Tadqiqot davomida hadislarning zamonaviy ko‘p millatli va ko‘p konfessiyali jamiyatlar taraqqiyotidagi ahamiyati ilmiy jihatdan asoslanadi.

Ushbu maqola XIV asrning buyuk davlat arbobi va sarkardasi Temurning siyosiy unvoni va davlat boshqaruvidagi legitimlik masalalarini tahlil qiladi. Tadqiqotda Temur ulkan imperiya barpo etgan bo‘lsa-da, «sulton» yoki «xon» unvonini emas, balki «amir» va «ko‘ragon» maqomlarini tanlagani haqiqatga to‘g’ri keladimi yoki yo‘qligi haqida tarixiy manbalar asosida bahs yuritilgan. Maqolada Chingiziylarning «Yaso» qonunlari va islom davlatchiligi an’analari o‘rtasidagi sintez, shuningdek, Temurning xalqaro diplomatik munosabatlardagi maqomi o‘rganiladi.

Ushbu maqolada shaxs shakllanishi va rivojlanishining yagona jarayoni bo‘lgan, ikki ichki (immanent) va bir-birini taqozo etuvchi tomon sifatidagi ijtimoiylashuv (sotsializatsiya) va individuallashuv o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikning fundamental falsafiy muammosi tadqiq etiladi. Falsafiy fikr tarixida — antik davr xolizmidan to postmodern konsepsiyalarigacha bo‘lgan ushbu dualizm (ikkilik) haqidagi tasavvurlar evolyusiyasi tahlil qilinadi. Ularning o‘zaro ta’sirining dialektik xususiyatiga alohida e’tibor qaratiladi: bunda ijtimoiylashuv ijtimoiy tajribani ichkilashtirish (interiorizatsiya) jarayoni, individuallashuv esa subyektning noyob salohiyatini tashqi namoyon etish (eksteriorizatsiya) jarayoni sifatida ishtirok etadi.

Maqolada gender zo‘ravonligi va inson qadri o‘rtasidagi munosabatlarning aksiologik mohiyati ijtimoiy-falsafiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda gender zo‘ravonligining zamonaviy jamiyatdagi namoyon bo‘lish shakllari, uning inson qadri, ijtimoiy adolat va inson huquqlari tizimiga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri falsafiy yondashuvlar asosida yoritilgan. Shuningdek, Yangi O‘zbekistonda inson qadrini yuksaltirish siyosati hamda gender tengligini ta’minlashga qaratilgan islohotlarning aksiologik asoslari tahlil qilinadi. Muallif tomonidan gender zo‘ravonligining oldini olishda huquqiy mexanizmlar bilan bir qatorda ma’naviy-axloqiy qadriyatlar, ijtimoiy ong va gender madaniyatini rivojlantirish zarurligi asoslab berilgan.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида алкоголизмга қарши курашиш, аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ва спиртли ичимликларнинг зарарли таъсирини камайтиришга қаратилган давлат сиёсатининг ҳуқуқий-институционал асослари ҳамда уларнинг амалий натижалари таҳлил қилинади. Шунингдек, мақолада олиб борилаётган ислоҳотлар натижасида соғлиқни сақлаш ва жамоат хавфсизлиги соҳасида эришилган ижобий кўрсаткичлар билан бир қаторда, мавжуд муаммолар ва уларни бартараф этиш бўйича истиқболдаги вазифалар ёритилган.

Mazkur maqolada O‘rta Osiyoda islom huquqiga asoslangan sud tizimining shakllanishi va rivojlanishi, qozilik mahkamalarining faoliyati hamda qozilarning jamiyatdagi huquqiy mavqei tahlil etiladi. Buxoro amirligi, Qo‘qon va Xiva xonliklarida qozilar faoliyati, ularning vakolatlari va sudlov jarayonidagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, Rossiya imperiyasining Turkiston hududidagi mustamlakachilik siyosati va uning an’anaviy sud tizimiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Maqolada qozilik va qozixona tizimining mahalliy huquqiy an’analarni saqlashdagi ahamiyatiga alohida e’tibor qaratiladi.

Mazkur maqolada ijtimoiy kapitalning ayollar iqtisodiy tafakkurini shakllantirishdagi o‘rni zamonaviy ijtimoiy-falsafiy yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda ijtimoiy kapitalning tarkibiy elementlari – ijtimoiy ishonch, hamkorlik madaniyati, ijtimoiy tarmoqlar va institutsional qo‘llab-quvvatlashning ayollarning iqtisodiy qarorlar qabul qilishi, tadbirkorlik faolligi hamda innovatsion salohiyatiga ta'siri ochib berilgan. Tadqiqot ijtimoiy-falsafiy tahlil, tizimli, qiyosiy-komparativ va kontent-tahlil metodlari asosida amalga oshirilgan. Natijalar ijtimoiy kapitalni rivojlantirish ayollar iqtisodiy tafakkurini takomillashtirish, ularning iqtisodiy faolligini oshirish hamda inklyuziv iqtisodiy rivojlanishni ta'minlashning muhim omillaridan biri ekanligini ko‘rsatadi.

Ushbu maqola O‘zbekistonda migratsiya jarayonlarining tarixiy-demografik omillarini tahlil qiladi. Tadqiqot migratsiyaning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy sabablarini, sanoat va qishloq xo‘jaligi rivojlanishiga bog‘liq migratsiya oqimlarini, shuningdek, aholi harakati va bandligini o‘rganadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, migratsiya jarayonlari ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish va demografik o‘zgarishlar bilan chambarchas bog‘liq.

Maqolada Rossiya imperiyasi istilosi arafasida Jizzax shahrida hunarmandchilik va savdo-sotiq masalalari yoritilgan. XIX asrning o'rtalarida Jizzax shahri Buyuk Ipak yo'lining Samarqand–Toshkent va Farg'ona yo'nalishlarini bog'lovchi muhim chorrahada joylashgani bois, unda kulolchilik, temirchilik, to'qimachilik, ko'nchilik, zargarlik, sovungarlik, sandiqchilik, ipakchilik kabi hunarmandchilik tarmoqlari hamda ichki va tashqi savdo faoliyati rivojlangan. Arxiv hujjatlari, og'zaki tarix ma'lumotlari va tadqiqotchilarning ilmiy asarlari tahlili asosida shahar hunarmandchiligining tarmoqlari, ularning mahsulotlari, ishlab chiqarish texnologiyasi hamda mintaqalararo savdo aloqalari yoritib berilgan.