Maktabgacha ta'lim tizimining rivojlanishining hozirgi sharoitida bolalarning kognitiv va ekologik rivojlanishining muhim tarkibiy qismi sifatida tabiatga qiziqishini rivojlantirish muammosi ayniqsa dolzarb bo‘lib qoldi. Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda didaktik o‘yinlardan foydalanish orqali tabiiy dunyoga qiziqishni rivojlantirish usuli ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi atrof-muhit tushunchalarini, kognitiv faollikni va tabiatga nisbatan hissiy va qadriyatlarga asoslangan munosabatni rivojlantirishda o‘yinga asoslangan o‘qitish usullarining samaradorligini ilmiy asoslashdir. Tadqiqotda eksperimental, kuzatuv va qiyosiy usullar qo‘llanildi. Natijalar didaktik o‘yinlarning kognitiv faollikni faollashtirish va tabiatga doimiy qiziqishni shakllantirish vositasi sifatida yuqori samaradorligini ko‘rsatadi. Xulosa qilib aytganda, maktabgacha ta'limda o‘yin texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha metodologik tavsiyalar taklif etiladi.

Ushbu tadqiqot rus tilini o'qitishning innovatsion modelini ishlab chiqish va amalga oshirishga bag'ishlangan bo'lib, talabalarning kelajakdagi kasbiy faoliyatini hisobga olgan holda nutq kompetensiyalarini samarali rivojlantirishga qaratilgan. Model “til portfellari” texnologiyasidan foydalanishga asoslangan bo‘lib, har bir talaba uchun individual o‘quv traektoriyasini yaratish imkonini beradi. Talabalarga professional muhitda muvaffaqiyatli muloqot qilish uchun barcha kerakli nutq ko'nikmalarini rivojlantirishga yordam beradigan rus tilini o'qitish modelini ishlab chiqish va sinovdan o'tkazish ushbu modelning birlamchi maqsadidir. Zamonaviy voqelik universitet bitiruvchilaridan nafaqat chuqur nazariy bilimlarni, balki rivojlangan muloqot qobiliyatlarini ham talab qiladi. "Til portfellari" texnologiyasidan foydalanish rus tilini o'qitish jarayonini ko'proq individual qilish, talabalarning amaliy ehtiyojlariga yo'naltirilgan va ularning professional muhitda muvaffaqiyatli ijtimoiylashuviga hissa qo'shish imkonini beradi.

Tadqiqot rus tilini o'qitishning an'anaviy usullari va zamonaviy texnologiyalarni o'zida mujassam etgan original modelini taklif qiladi. O‘quvchilarning kelajakdagi kasb muhitida nutq faoliyatining barcha turlarini (gapirish, tinglash, o‘qish, yozish) rivojlantirishga alohida e’tibor beriladi. Tadqiqot natijalari universitetlarda rus tili o'quv dasturlarini takomillashtirish, o'qituvchilar uchun o'quv materiallarini yaratish va talabalar uchun individual o'quv rejalarini ishlab chiqish uchun ishlatilishi mumkin. Ushbu maqolada tadqiqotning asosiy g‘oyasi, maqsadi, vazifalari, dolzarbligi, ilmiy yangiligi, amaliy ahamiyati qisqa va aniq bayon etilgan. Shuningdek, u potentsial o'quvchilarga ushbu asarni ilmiy ma'lumotlar bazalarida topishga yordam beradigan kalit so'zlarni o'z ichiga oladi. Kelajakdagi kasbga oid loyihalarni bajarish nutq faoliyatining barcha turlarini rivojlantirishga va amaliy ko'nikmalarni shakllantirishga yordam beradi. Talabalar o'quv jarayonida faol ishtirok etadilar, o'rganish uchun materiallarni tanlaydilar, topshiriqlarni bajaradilar va ularning yutuqlarini baholaydilar. Guruh vazifalari va muhokamalari muloqot qobiliyatlari va hamkorlikni rivojlantirishga yordam beradi. "Til portfeli" texnologiyasi rus tilini o'qitish jarayonida nutq kompetensiyalarini rivojlantirish uchun samarali vositadir. Shaxsiy ehtiyojlar va kelajakdagi kasbiy faoliyatga yo'naltirilgan ushbu o'quv modeli talabalarga yuqori natijalarga erishish va o'z ishlarida rus tilidan muvaffaqiyatli foydalanish imkonini beradi.

Mazkur maqolada texnologik ta’lim jarayonida konstruktsion chizmalarni o‘qitishning innovatsion metodlari, ularning didaktik imkoniyatlari hamda o‘quvchilarning fazoviy tafakkurini rivojlantirishdagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida zamonaviy pedagogik texnologiyalar, xususan STEAM yondashuvi, 3D modellashtirish, kompyuter grafikasi va interaktiv o‘qitish metodlarining samaradorligi o‘rganildi. Olingan natijalar konstruktsion chizmalar bilan ishlash o‘quvchilarning mantiqiy va fazoviy tafakkurini sezilarli darajada rivojlantirishini ko‘rsatdi.

Mazkur maqolada adaptiv tizim asosida talabalarning dasturlash kompetentligini baholash mezonlari va indikatorlarini takomillashtirish masalasi ilmiy-metodik jihatdan yoritilgan. Tadqiqotda dasturlash kompetentligini baholash jarayoni kognitiv, algoritmik, amaliy va refleksiv komponentlar asosida tahlil qilinib, har bir komponent uchun aniq indikatorlar tizimi ishlab chiqilgan.

Maqolada an’anaviy baholash tizimlarining cheklovlari, xususan, baholashning asosan yakuniy natijaga yo‘naltirilgani, talabaning algoritmik fikrlashi, kod yozish sifati va xatolarni tahlil qilish qobiliyati yetarli darajada hisobga olinmasligi ilmiy jihatdan asoslangan. Shu asosda learning analytics va sun’iy intellekt texnologiyalariga tayangan adaptiv baholash mexanizmi taklif etilgan.

Tadqiqot natijalari adaptiv baholash tizimi talabalarning individual o‘quv trayektoriyasini aniqlash, ularning kuchli va zaif tomonlarini tahlil qilish hamda dasturlash kompetentligining rivojlanish dinamikasini kuzatish imkonini berishini ko‘rsatdi. Takomillashtirilgan indikatorlar tizimi baholash jarayonining obyektivligi, aniqligi va rivojlantiruvchi funksiyasini oshirishga xizmat qiladi. Mazkur yondashuv oliy ta’lim muassasalarida dasturlash fanini o‘qitish va baholash tizimini takomillashtirishda muhim amaliy ahamiyatga ega.

Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarning kognitiv-metodologik kompetentligini rivojlantirishning nazariy jihatlari, bo‘lajak o‘qituvchilarning kognitiv-metodologik kompetentligini rivojlantirish metodikasi, bo‘lajak o‘qituvchilarning kognitiv-metodologik kompetentligini rivojlantirish samaradorligi tadqiq etilgan. Shuningdek, falsafiy yondashuv asosida bo‘lajak o‘qituvchilarning kognitiv-metodologik kompetentligini rivojlantirish mazmuni tahlil qilingan.